
مقایسه طراحی آکوستیک بروش های سنتی و مهندسی
مقدمه
از زمانی که انسان برای نخستین بار صدای خود را در دل غارها شنید، ارتباطی عمیق میان صدا و فضا شکل گرفت. باید گفت که آکوستیک، علمی است که به مطالعه رفتار صدا در فضاهای بسته و باز میپردازد و طراحی آکوستیک، هنر و علم کنترل آن صدا برای دستیابی به بهترین تجربه شنیداری ممکن است.
شرایط آکوستیکی فضایی که در آن صدا تولید انتقال و دریافت می شود تاثیر مستقیم بر روی کیفیت صدا دارد که این شرایط در واقع متاثر از نحوه طراحی آن فضا از نظر آکوستیکی است. در کل هدف از طراحی آکوستیک بهینهسازی انتقال و دریافت صدا در یک فضا است که می تواند یک سالن کنسرت باشد تا دفاتر کار، استودیوها و حتی منازل مسکونی.
در این مطلب می خواهیم بصورت کوتاه ابتدا اختلاف بین دو روش سنتی و مهندسی شده یا علمی را بررسی کنیم. سپس به شرح مراحل انجام یک پروژه آکوستیکی خواهیم پرداخت پس تا آخر این مطلب با ما همراه باشید.
۱. روش سنتی (تجربی / سنتی / شنیداری)
این روش در واقع همان روشی است که متاسفانه در حال حاضر در بیشتر پروژه های آکوستیک در سطح کشور استفاده می شود. در این روش صرفا بر مبنای تجربه است و صرفا طراحی بر اساس روشی است که در پروژه های قبلی اجرا شده و مبنای آن راضی بودن مشتری در آخرین پروژه انجام شده است.
ویژگیها:
- مبتنی بر تجربه، قضاوت شنیداری است.
- از اصول اولیهی فیزیک صدا و تجربیات معماری استفاده میشود.
- اغلب در گذشته یا در پروژههای کوچکتر (بدون بودجه برای شبیهسازی و نرمافزار) بهکار میرفته.
مثالها:
- استفاده از چوب برای جذب فرکانسهای بالا در اتاقهای موسیقی
- تعیین محل پنجره یا طاق بر اساس تجربه و آزمونوخطا
- طراحی سالنها بر اساس نمونههای موفق قبلی
مزایا:
- کاهش هزینه های پروژه
- حذف شدن فاز طراحی پروژه
معایب:
- مواجه با مشکلات آکوستیکی پیچیده بعد از بهره برداری
- غیرقابل پیشبینی بودن پارامترهای آکوستیکی پروژه
- وابستگی نتایج به تجربه فردی طراح
- احتمال نیار به دوباره یا سه باره کاری
- بالا رفتن قیمت تمام شده بیشتر از هزینه طراحی
۲. روش مهندسی (تحلیلی / علمی / مدرن)
ویژگیها:
- مبتنی بر مدلسازی ریاضی، فیزیکی و شبیهسازی کامپیوتری
- استفاده از نرمافزارهای آکوستیک، اندازهگیری دقیق پارامترهای آکوستیکی (مثل RT60، STC، C50 و…)
- طراحی با دادههای دقیق و هدفگذاریشده برای رسیدن به مشخصات خاص صوتی
ابزارها و روشها:
- نرمافزارهایی مانند EASE، ODEON، CATT-Acoustic، INSUL، COMSOL
- برای آشنایی کامل با این بخش می توانید مطلب نرم افزارهای آکوستیکی را مطالعه نمایید.
مزایا:
- دقت بسیار بالا
- قابلیت طراحی دقیق فضاهای خاص (استودیو، تئاتر، اتاق کنفرانس حرفهای و…)
- عدم نیاز به دوباره کاری
- قابل مستندسازی و تایید توسط استانداردها
- رضایت مشتری
معایب:
- با توجه به نتایج تقریبا هیچ ایرادی در این روش دیده نمی شود.
ویژگی | روش سنتی | روش مهندسی |
---|---|---|
مبنا | تجربه و قضاوت شخصی | تحلیل علمی و مدلسازی |
دقت | پایین | بالا |
هزینه | کم | بالا |
ابزار مورد نیاز | حداقل ابزار | نرمافزار، سختافزار، تجهیزات اندازه گیری |
مناسب برای | برای هیچ پروژه ای مناسب نیست | همه پروژه ها خصوصا پروژههای بسیار بزرگ و حساس |
پیشنهاد ویژه:
« اولین و کاملترین دوره آموزشی نرم افزار اودئون ODEON برای طراحی آکوستیک »
ثبت نام دوره آموزشی نرم افزار اودئون ODEON
مراحل انجام طراحی آکوستیک
🔹 ۱. شناخت پروژه و تعیین اهداف صوتی
به عنوان مثال می توان موارد زیر را نام برد:
- هدف و کاربری پروژه
- مشخص نمودن دسته بندی پروژه (استودیو، سالن کنسرت، اتاق کنفرانس، مدرسه، مسکونی و…)
- تعیین استاندارد مورد نظر با توجه به کاربری پروژه
- مشخص شدن استاندارد مورد نظر ناظر در زمان تحویل گیری پروژه
🔹 ۲. برداشت اطلاعات اولیه و اندازهگیریها
که می توان موارد زیر را نام برد:
- دریافت نقشهها و یا اندازه گیری ابعاد دقیق فضا
- شناسایی منابع نویز داخلی و خارجی (ترافیک، دستگاهها، همسایهها و…)
- انجام اندازهگیریهای اولیه

🔹 ۳. تحلیل و مدلسازی آکوستیکی
این بخش مراحل و قسمت های بسیاری دارد که نیازمند آموزش صحیح و اصولی در این خصوص است که در این خصوص موارد زیر را می توان نام برد:
- مدلسازی هندسه فضا در نرم افزارهای تحلیل آکوستیکی و یا نرم فزارهای طراحی مثل SketchUp
- تحلیل رفتار صوتی با نرمافزارهایی مثل اودئون کامسول ODEON ، COMSOL
- محاسبه مدهای اتاق
- شبیهسازی پاسخ صوتی فضا
- انتخاب متریال مناسب
- ساختار مناسب برای سقف ، کف و دیوارها
🔹 ۴. راهکارهای اجرایی و نکات ایمنی آن
حتی بهترین طرحها هم زمانیکه درست اجرا نشوند اهداف طراح را برآورده نمی کنند و می تواند پروژه را با شکست همراه کند. پس راهکارها و روش های اجرایی هم باید در زمان انجام طراحی مد نظر قرار بگیرند و طرحی تهیه و ارائه شود که امکان اجرا کردن آن هم میسر باشد. برای این منظور موارد بسیاری باید رعایت گردد که می توان چند تای آنها را به شرح زیر نام برد:
- تهیه نقشههای اجرایی بطور کامل
- مشخص نمودن دقیق لایه بندی ها
- نحوه اتصال لایه ها باید مشخص شود
- نصب صحیح تجهیزات و اتصالات باید بیان گردد
- رعایت کردن موارد ایزولاسیون در نحوه اجرا
🔹 ۵. تست و ارزیابی عملکرد نهایی
- انجام تستهای آکوستیکی با تجهیزات کالیبره شده و دقیق
- استخراج نتایج اندازه گیری ها و تحلیل صحیح آنها
- در صورت نیاز، اعمال اصلاحات مورد نیاز
آموزس، شبیه سازی، طراحی و اجرای پروژه های آکوستیکی با آوانا
جهت انجام هر گونه مشاوره، طراحی و اجرا در زمینه آکوستیک می توانید با ما تماس بگیرید
سخن پایانی:
بطور کلی باید گفت که طراحی آکوستیک یک فضا نیازمند دانش و تخصص در این زمینه است و اجرای طرحهای سنتی دیگر جوابگوی نیازها در این حوزه نیست. پس قبل از هر گونه هزینه ای بهتر است از نظرات یک مشاور آکوستیک در پروژه ها استفاده نمود و راه را بر روی هزینه های اضافی پروژه بست.